CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH

English

Thu hút FDI: Chính phủ quyết tâm, địa phương nỗ lực

Tọa đàm “COVID-19 và FDI: Tác động và triển vọng” do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức mới đây đã nhận được sự quan tâm của lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương có thế mạnh thu hút đầu tư FDI và đại diện các doanh nghiệp (DN) nước ngoài đang đầu tư kinh doanh hiệu quả tại Việt Nam. Trên tinh thần thảo luận thẳng thắn, xây dựng, sẻ chia khó khăn, các đại biểu đặt kỳ vọng sẽ vượt qua mọi tác động của đại dịch COVID-19, tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.
Chính phủ cam kết luôn nỗ lực, sát cánh cùng DN
Thời gian qua, trong bối cảnh khó khăn chung toàn cầu hiện nay, trước làn sóng dịch bệnh lần thứ 4, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến các nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp nói chung.
Chỉ trong tuần đầu tiên của tháng 9, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có 3 cuộc gặp với các đại sứ, đại điện doanh nghiệp, đại diện các tổ chức có nhiều đầu tư tại Việt Nam để lắng nghe kiến nghị, giao cho các bộ, ngành, các địa phương xem xét giải quyết các khó khăn, tháo gỡ vướng mắc cho các nhà đầu tư để họ yên tâm đầu tư lâu dài tại Việt Nam.
Thủ tướng khẳng định luôn ủng hộ và đồng hành cùng các nhà đầu tư, cùng hướng tới môi trường đầu tư kinh doanh lành mạnh, bình đẳng, minh bạch. Cơ chế, chính sách về cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng được quan tâm hoàn thiện và toàn diện hơn, qua đó giúp kết quả cải cách thực chất hơn, hiệu quả và thiết thực hơn.
Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (Bộ KH&ĐT) Nguyễn Thị Bích Ngọc, các con số thu hút đầu tư trong 9 tháng đầu năm 2021 đã nói lên thông điệp nhất quán của Chính phủ trong việc tạo mọi điều kiện cho các nhà đầu tư khắc phục khó khăn của dịch bệnh, đẩy mạnh thu hút đầu tư phát triển kinh tế.
Theo đó, về tình hình sản xuất của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài 9 tháng đầu năm 2021, cả nước có 34.141 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 403,19 tỷ USD. Vốn thực hiện ước đạt 245,14 tỷ USD, bằng 60,8% tổng vốn đầu tư. Khu vực này phát triển nhanh và có hiệu quả, trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế, đóng góp tích cực vào sự tăng trưởng của ngân sách, tăng giá trị kim ngạch xuất khẩu, tạo việc làm và nâng cao thu nhập của người lao động.
Đại dịch COVID-19 đang tác động hết sức tiêu cực đến khu vực FDI, trong đó có việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Đặc biệt, đợt dịch lần thứ 4 đã đánh trực tiếp vào các trung tâm công nghiệp lớn của cả nước như TP HCM, Bắc Giang, Bắc Ninh, Đồng Nai, Bình Dương… là những nơi tập trung nhiều doanh nghiệp FDI, khiến các doanh nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề, làm đứt gãy chuỗi cung ứng sản xuất, nhiều doanh nghiệp bị đảo lộn sản xuất kinh doanh, có doanh nghiệp phải dừng một phần, thậm chí toàn bộ hoạt động.
Đứng trước thách thức đó, thời gian vừa qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành đã luôn đồng hành, chia sẻ với những khó khăn mà doanh nghiệp đối mặt, luôn nỗ lực hành động vì một mục tiêu cao nhất là phòng, chống dịch hiệu quả, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, đảm bảo hài hòa, hợp lý giữa phòng, chống dịch và triển khai hoạt động với phương châm như Thủ tướng Chính phủ đã nói: “Chống dịch để sản xuất và sản xuất để chống dịch”. Lợi ích thì chúng ta phải hài hòa, rủi ro thì chúng ta chia sẻ.
“Những con số thu hút đầu tư nước ngoài 9 tháng năm 2021 đã nói lên điều đó. Điều này đã thể hiện sự tin tưởng của nhà đầu tư nước ngoài với môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam và khẳng định tính hiệu quả trong giải pháp đồng hành, hỗ trợ mà Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã quyết liệt trong thời gian vừa qua. Chúng tôi cho rằng những khó khăn, vướng mắc chỉ mang tính nhất thời”, Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Thị Bích Ngọc nói.
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khẩn trương cụ thể hóa, thống nhất tổ chức thực hiện linh hoạt, sáng tạo, hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tiễn lộ trình mở cửa sản xuất và các hoạt động kinh tế xã hội ngay trong cuối tháng 9 này.
Ở chiều ngược lại, cộng đồng DN, trong đó có DN FDI, đã thể hiện tinh thần đoàn kết, chung tay chia sẻ có trách nhiệm với Chính phủ, chính quyền địa phương, hỗ trợ người dân, cộng đồng trong cuộc chiến với COVID-19 bằng nhiều hình thức. Các DN đã thể hiện tinh thần vượt khó, thích ứng với tình hình mới, duy trì sản xuất, tạo việc làm cho người lao động, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội
Qua khảo sát, có 67% DN châu Âu đánh giá tích cực về triển vọng môi trường kinh doanh Việt Nam. DN Nhật Bản bày tỏ sự lạc quan vào khả năng kinh tế Việt Nam phục hồi sớm trong năm 2021, trong đó 47% có kế hoạch mở rộng sản xuất kinh doanh tại Việt Nam. DN Hàn Quốc đều có kế hoạch đầu tư mới tại Việt Nam. Phần lớn DN Hoa Kỳ đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong việc ứng phó với dịch bệnh, tin tưởng Việt Nam sẽ sớm khống chế dịch bệnh.
“Những tín hiệu tích cực này đã cho thấy sự lạc quan, tin tưởng về khả năng phục hồi phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ của Việt Nam thời gian tới. Đồng thời, khẳng định Việt Nam vẫn sẽ là điểm đến đầu tư an toàn, hấp dẫn và tiềm năng đối với các nhà đầu tư”, Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Thị Bích Ngọc nhìn nhận.
Chia sẻ về các nhóm vấn đề khó khăn thách thức đối với khu công nghiệp, khu kinh tế, Thứ trưởng Bộ KH&ĐT cũng nêu rõ những cơ chế chính sách trong ngắn hạn và dài hạn để giải quyết các vấn đề đó. Nhóm giải pháp thứ nhất mang tính cấp thiết và cần triển khai ngay là chúng ta phải triển khai có hiệu quả Nghị quyết 105 của Chính phủ với tinh thần trách nhiệm cao, tập trung xử lý các điểm nghẽn, ách tắc với phương châm sớm nhất, hiệu quả nhất để giảm tác động tiêu cực đối với DN.
Thứ hai là tiếp tục đẩy mạnh hoạt động của các tổ công tác đặc biệt của Thủ tướng Chính phủ về tháo gỡ khó khăn cho DN. Thời gian qua, Bộ KH&ĐT cũng đã tổ chức hàng loạt buổi làm việc trực tiếp đến DN cũng như bộ, ngành, địa phương liên quan để tìm hiểu các khó khăn, vướng mắc. Trên cơ sở đó, theo đánh giá mô hình xử lý này rất hiệu quả
Nhóm giải pháp thứ ba là các địa phương cần khẩn trương xây dựng và công bố ngay chương trình phục hồi kinh tế và kế hoạch mở cửa trong tình hình mới, DN chủ động nghiên cứu, thống nhất phương án, điều kiện tổ chức sản xuất kinh doanh, an toàn thì sản xuất, sản xuất phải an toàn. Địa phương cũng tăng cường đối thoại hơn nữa với cộng đồng DN để nắm bắt được những vướng mắc cụ thể của DN và xử lý thực chất những kiến nghị đó. Về phía cộng đồng DN, Thứ trưởng đề nghị cộng đồng DN phát huy tính tự lực, tự cường, nỗ lực vượt qua khó khăn, phối hợp chặt chẽ cùng các đại phương để tìm ra các biện pháp hữu hiện mở cửa dần dần, khôi phục sản xuất kinh doanh.
Bài học kinh nghiệm thu hút FDI từ địa phương
Bắc Ninh và Đồng Nai đều là những địa phương điểm nóng trong đợt bùng phát thứ 4 của đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, 2 địa phương đã rút ra được nhiều bài học phòng chống dịch cũng như hỗ trợ đồng hành cùng các DN, đẩy mạnh thu hút FDI, từng bước phục hồi các hoạt động kinh tế - xã hội quý báu.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Thị Hoàng cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2021, tổng số vốn đầu tư thu hút, cấp mới tăng 25% so với cùng kỳ và đạt 88% so với kế hoạch năm 2021. Trong đó cấp mới 42 dự án với tổng vốn đăng ký tăng 50,1% so với cùng kỳ và đạt 62,7% so với kế hoạch năm 2021. Đa phần các dự án là sản xuất công nghiệp phụ trợ, tập trung tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh. Dẫn đầu vẫn là các dự án đầu tư từ Hàn Quốc, tiếp theo là Nhật Bản, Singapore.
Có được điều đó, hằng năm UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ban, ngành xây dựng các kế hoạch thu hút đầu tư nước ngoài tại các thị trường tiềm năng và nơi có nhiều nhà đầu tư có tiềm lực về vốn, công nghệ, thị trường tiêu thụ sản phẩm để giới thiệu đến tỉnh Đồng Nai.
Đặc biệt, để duy trì vốn đầu tư FDI trong đợt bùng phát dịch bệnh lần thứ 4, Đồng Nai mạnh dạn đưa ra kế sách trao quyền chủ động cho DN chứ không bắt buộc DN phải sản xuất hay ngừng sản xuất. DN tự chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất của mình theo các phương thức mà DN chọn. Địa phương chỉ yêu cầu là khi công nhân đi làm trong DN thì bắt buộc công nhân phải ở vùng xanh, vùng xanh đi đến vùng xanh. Đồng thời, tỉnh hỗ trợ tiếp tục tiêm cho những công nhân chưa tiêm vắc xin; hỗ trợ cơ sở để test nhanh cho DN với giá cả hợp lý hoặc khuyến khích DN nếu có đội ngũ y tế thì có thể tự test cho công nhân của mình theo quy định Bộ Y tế ban hành.
“Trong năm 2021, như chúng ta đã thấy, từ tháng 4 đợt dịch lần thứ 4 bùng phát, tất cả những việc để xúc tiến đầu tư nước ngoài của tỉnh Đồng Nai cũng bị dừng lại. Tuy nhiên, chúng tôi kết nối với các nhà đầu tư đã đầu tư trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, tiếp tục gặp gỡ họ. Chính vì vậy, những tháng đầu năm, vốn đầu tư FDI mới đạt được kết quả nêu trên”, bà Nguyễn Thị Hoàng nói.
Bên cạnh đó, tỉnh quan tâm xây dựng và tổ chức các hội nghị để kết nối các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài. Ở các hội nghị, lãnh đạo tỉnh lắng nghe các khó khăn cũng như kiến nghị của doanh nghiệp. Chỉ đạo các sở, ban, ngành cùng nhau gỡ khó cho các doanh nghiệp.
Mặt khác, tỉnh thường xuyên phối hợp với Cục Kinh tế và Công nghiệp Nhật Bản để xây dựng, mở rộng hệ thống điều phối viên hỗ trợ DN Nhật Bản và DN Việt Nam trong ngành công nghiệp hỗ trợ, góp phần phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ của tỉnh. “Việc phát triển các khu công nghiệp gắn liền với phát triển đồng bộ với hệ thống giao thông đường bộ cũng như hàng không. Có như vậy mới thu hút được các nhà đầu tư FDI và vốn để đầu tư”, Phó Chủ tịch Đồng Nai chia sẻ.
Đối với Bắc Ninh, đây là địa phương thu hút FDI hiện đang đứng Top 7 các tỉnh, thành phố dẫn đầu về thu hút nguồn vốn FDI trên cả nước. Đây cũng là kết quả của các chính sách “hai ít, ba cao, bốn sẵn sàng’. Chia sẻ về điều này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Vương Quốc Tuấn cho biết, Bắc Ninh là địa phương khá cởi mở thu hút FDI, điều đó đã thu hút nhà đầu tư nước ngoài rất lớn, có khoảng 37 quốc gia với 20,4 tỷ USD vốn FDI.
Với các cơ chế tạo thuận lợi tối đa cho các DN, Bắc Ninh đang thực hiện rất tốt, với các tập đoàn đa quốc gia như Samsung, Canon… Tỉnh đã có chủ trương đa dạng hoá đầu tư, tạo thuận lợi nhất cho các DN về hạ tầng. Với cơ chế chính sách đáp ứng nhu cầu FDI chất lượng cao trong những năm trở lại đây, tỉnh nằm trong top 10 về thu hút FDI, top 10 trong bảng xếp hạng Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), nhiều mô hình, đặc biệt là mô hình bác sĩ DN, đã có tác động tích cực hỗ trợ đầu tư.
Bắc Ninh đặt tiêu chí “2 ít”, đó là ít đất, ít dùng lao động vì đặc điểm Bắc Ninh có diện tích đất tự nhiên nhỏ nhất. Do đó, Bắc Ninh tập trung khuyến khích các dự án công nghệ cao, tiết kiệm đất, dùng ít lao động. Tỉnh cũng có tiêu chí “3 cao”: Suất vốn đầu tư các dự án FDI cao, tăng cường tính lan tỏa dự án.
Hai là ưu tiên các dự án FDI công nghệ cao, gắn với giải quyết vấn đề gây ô nhiễm môi trường. Cuối cùng là giải pháp tập trung làm sao thu hút nguồn lực cho ngân sách, góp phần đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.
Với tiêu chí “4 sẵn sàng”, Bắc Ninh luôn sẵn sàng tạo điều kiện về mặt bằng một cách tốt nhất để chào đón các nhà đầu tư. Hai là sẵn sàng nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu đầu tư. Ba là sẵn sàng cơ chế, cải cách thủ tục, chính sách ưu đãi, tận dụng tối đa chính sách ưu đãi về pháp luật. Bốn là sẵn sàng hỗ trợ, giải quyết mọi khó khăn.
"Nhờ vậy, Bắc Ninh đã vươn lên là địa phương phát triển công nghệ đứng đầu toàn quốc, kim ngạch xuất khẩu đứng thứ 2, thu hút đầu tư đứng thứ 6. Bắc Ninh tập trung thu hút FDI đầu tư cho công nghệ cao, với công nghệ điện tử là mũi nhọn. Trong tổng vốn đầu tư, cơ cấu tỷ trọng đầu tư FDI trong lĩnh vực công nghệ chiếm tới 86% tổng vốn FDI”, Phó Chủ tịch Bắc Ninh chia sẻ.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh cũng cho biết, thời gian tới, để tiếp tục là điểm đến đầu tư an toàn, hấp dẫn, Bắc Ninh sẽ tập trung vào các nội dung: Tạo điều kiện thuận lợi nhất về môi trường đầu tư, ưu đãi cho các nhà đầu tư; phương châm “3 cao, 4 sẵn sàng” tiếp tục được triển khai, sẵn sàng về mặt bằng, hạ tầng đầu tư, cơ chế, tạo điều kiện thuận lợi nhất về nguồn nhân lực, các cơ quan quản lý nhà nước sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư, thay đổi phương thức xúc tiến đầu tư, thu hút các nhà đầu tư theo đúng địa chỉ mà chúng ta mong muốn, đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư một cách chủ động; có phương án thu hút đầu tư vào từng lĩnh vực thế mạnh của địa phương (công nghiệp điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo…), tạo ra hệ sinh thái hỗ trợ DN về điều kiện sản xuất, phương tiện đi lại cho công nhân, điều kiện ăn ở cho công nhân, tháo gỡ cơ chế cho chuyên gia nhập cảnh vào Việt Nam…
Đáng chú ý, vừa qua Bộ Công Thương, UBND tỉnh Bắc Ninh, Samsung Việt Nam đã tăng cường phối hợp, hiệu quả kỹ thuật, kinh nghiệm quản lý, đáp ứng nhu cầu các chuỗi vendor cung cấp cho các DN lớn như Samsung, thực hiện thành công hiệu quả…